Record Store Day (RSD) เกิดขึ้นครั้งแรกในปี 2007 จากการรวมตัวของเจ้าของ และพนักงานร้านแผ่นเสียงอิสระ (Independent Record Store) เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองและเผยแพร่วัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ของร้านแผ่นเสียงอิสระเกือบ 1,400 แห่งในสหรัฐอเมริกา และอีกหลายพันแห่งทั่วโลก “Record Store Day” ครั้งแรกจัดขึ้นเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2008
ปัจจุบัน “Record Store Day” ได้รับการเฉลิมฉลองในร้านแผ่นเสียงอิสระทั่วโลก โดยเป็นกิจกรรมกึ่งประจำปีที่จัดขึ้นในวันเสาร์หนึ่งวันของเดือนเมษายนทุกปี (โดยทั่วไปคือ วันที่สามของเดือนเมษายนทุกปี) และในวัน Black Friday ของเดือนพฤศจิกายนทุกปี เพื่อ “เฉลิมฉลองวัฒนธรรมของร้านขายแผ่นเสียงที่เป็นเจ้าของโดยอิสระ” กิจกรรมนี้รวบรวมแฟนเพลง ศิลปิน และร้านขายแผ่นเสียงอิสระหลายพันแห่งทั่วโลก และมีการผลิตแผ่นเสียงจำนวนหนึ่งโดยเฉพาะสำหรับ Record Store Day โดยมีรายการวางจำหน่ายสำหรับแต่ละประเทศ และแจกจ่ายเฉพาะร้านค้าที่เข้าร่วมกิจกรรมเท่านั้น
นี่คือ วันที่ผู้คนในวงการร้านแผ่นเสียง ไม่ว่าจะเป็นพนักงาน ลูกค้า และศิลปิน มารวมตัวกันเพื่อเฉลิมฉลองวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์ของร้านแผ่นเสียงและบทบาทพิเศษที่พวกเขามีต่อชุมชน มีการวางจำหน่ายแผ่นเสียงและซีดีรุ่นพิเศษ รวมถึงสินค้าส่งเสริมการขายต่าง ๆ และกิจกรรมต่าง ๆ เฉพาะในวันนี้เท่านั้น กิจกรรมนี้เริ่มต้นในสหรัฐอเมริกา และได้ขยายไปสู่ระดับนานาชาติ
โดยมีผู้จัดงานอย่างเป็นทางการในสหราชอาณาจักร แคนาดา ไอร์แลนด์ เม็กซิโก ยุโรป ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย ในปี 2008 มีรายชื่อแผ่นเสียงเพียงไม่กี่แผ่นที่วางจำหน่ายในวัน Record Store Day แต่ปัจจุบันรายชื่อแผ่นเสียงนั้นได้ขยายใหญ่ขึ้นจนครอบคลุมศิลปิน และค่ายเพลงทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็ก ในทุกประเภทและทุกช่วงราคา เป็นเวลาหลายปีที่ 60% หรือมากกว่าของรายชื่อแผ่นเสียงที่วางจำหน่ายอย่างเป็นทางการในวัน Record Store Day มาจากค่ายเพลงและผู้จัดจำหน่ายอิสระ
ปัจจุบันรายชื่อนี้ยังคงครอบคลุมศิลปินหลากหลายกลุ่ม เพื่อตอบสนองรสนิยมที่แตกต่างกันของร้านแผ่นเสียงและลูกค้าของพวกเขา ตลอดระยะเวลา 15 ปีที่ผ่านมา เมืองต่างๆ ทั่วสหรัฐอเมริกา รวมถึง New York City, Los Angeles, Boise, Charleston, Raleigh และ Las Vegas ได้ประกาศให้ Record Store Day เป็นวันหยุดราชการอย่างเป็นทางการ ในปี 2013, Michael Kurtz ผู้ร่วมก่อตั้ง ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์อัศวินแห่ง Ordre Des Arts et Des Letters ในประเทศฝรั่งเศส เพื่อเป็นเกียรติแก่การมีส่วนร่วมของ Record Store Day ต่อชีวิตทางวัฒนธรรมและศิลปะของชาวฝรั่งเศส ในปีเดียวกันนั้น ผู้จัดงาน Record Store Day ได้รับรางวัล Independent Spirit Award จาก NARM (ปัจจุบันคือ Music Biz Association) และในปี 2015 Record Store Day ได้รับการยกย่องให้เป็น Marketplace Ally of the Year โดย A2IM ซึ่งเป็นองค์กรของค่ายเพลงอิสระ
แม้ว่าจะมีวัน Record Store Day เพียงปีละครั้ง แต่ทางองค์กรก็ทำงานร่วมกับค่ายเพลงทั้งอิสระและค่ายเพลงใหญ่ตลอดทั้งปี เพื่อจัดกิจกรรมประกวด ออกแผ่นเสียงรุ่นพิเศษ และโปรโมชันต่างๆ เพื่อเน้นย้ำถึงประโยชน์ของการสนับสนุนร้านค้าอิสระในท้องถิ่นเหล่านี้ด้วยการซื้อเพลงตลอดทั้งปี ในปี 2010, Record Store Day ได้จัดกิจกรรม ‘RSD Black Friday’ ครั้งแรก ซึ่งมอบแผ่นเสียงพิเศษเฉพาะ (Exclusive Releases) ให้กับร้านค้าเหล่านี้
โดยเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามที่จะเปลี่ยนจุดสนใจของวันชอปปิงที่ใหญ่ที่สุดแห่งปี ไปสู่สิ่งพิเศษและน่าสนใจที่หาได้จากธุรกิจขนาดเล็กในท้องถิ่นเหล่านี้ ในปี 2016, Record Store Day ได้ริเริ่ม RSD Summer Camp ซึ่งเป็นงานประชุมที่จัดขึ้นเพื่อธุรกิจเฉพาะกลุ่มของร้านแผ่นเสียงอิสระ งานประชุมนี้เปิดโอกาสให้เจ้าของและพนักงานร้านแผ่นเสียงได้พบปะและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับค่ายเพลง ผู้จัดจำหน่าย ผู้จำหน่าย และทุกคนที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจร้านแผ่นเสียง ในปี 2017, Record Store Day เป็นหนึ่งในพันธมิตรผู้ก่อตั้งการประชุม Making Vinyl ซึ่งเป็นการรวมตัวของบริษัทและบุคคลที่มีส่วนสำคัญในการผลักดันให้แผ่นเสียงไวนิลกลับมาได้รับความนิยมอีกครั้ง
ในปี 2020 เนื่องจากการระบาดใหญ่ทั่วโลก COVID-19 ที่ส่งผลกระทบต่อร้านขายแผ่นเสียงทั่วโลก Record Store Day จึงเปลี่ยนไปเป็น RSD Drops-3 วัน ได้แก่ 29 สิงหาคม, 26 กันยายน และ 24 ตุลาคม โดยแบ่งรายการแผ่นเสียงที่วางจำหน่ายอย่างเป็นทางการออกเป็น 3 ส่วน จุดเน้นไม่ได้อยู่ที่งานปาร์ตี้และการแสดง แต่เป็นการเฉลิมฉลองความสุข ความเพลิดเพลิน และความสบายใจที่ร้านขายแผ่นเสียงมอบให้กับลูกค้าผ่านสินค้าที่พวกเขาจำหน่าย
แม้ในช่วงการระบาดใหญ่ ร้านขายแผ่นเสียงก็ยังคงมีความสำคัญต่อชุมชนของพวกเขา ในปี 2021, Record Store Day ได้ร่วมมือกับ Think Indie Distribution และ Cured Vinyl ในการออกอัลบั้มชุด RSD Essentials ซึ่งนำเอาอัลบั้มคลาสสิกที่ “สำคัญ” จากทุกแนวเพลงและทุกยุคสมัยมาวางจำหน่ายในร้านแผ่นเสียงตลอดทั้งปี และในปี 2022 ได้ร่วมมือกับ Atlantic Records เพื่อสร้าง RSD New Artist Series ขึ้นมา เพื่อแนะนำศิลปินรุ่นใหม่และแฟนเพลงให้รู้จักกับความสวยงามของแผ่นเสียงและเสน่ห์ของร้านแผ่นเสียง ผ่านการทัวร์พบปะ แจกลายเซ็น และแสดงสดในร้านแผ่นเสียงทั่วประเทศ
ปัจจุบัน Record Store Day บริหารงานโดย Michael Kurtz และ Carrie Colliton โดยประสานงานกับ Andrea Paschal และ Eric Levin ซึ่งวันจัดงาน Record Store Day ประจำปี 2025 ได้จัดขึ้นเมื่อวันที่ 12 เมษายน 2025 ที่ผ่านมา และสำหรับ Record Store Day 2026 จะจัดขึ้นในวันที่ 18 เมษายน 2026 ส่วน Black Friday Event จะเป็นวันที่ 27 พฤศจิกายน 2026 ที่สำคัญจะมี Local Variations เป็นพิเศษ
_______________________
